Deze website maakt gebruik van cookies

Onderzoeksprogramma

Het onderzoeksprogramma draait om de vraag: Hoe optimaliseren we de mogelijkheden voor mensen om een waardig en zinvol leven te leiden, in een rechtvaardige en zorgzame samenleving?

In deze onderzoeksvraag spelen twee grote uitdagingen een rol:

  • Hoe gaan we om met het spanningsveld tussen het realiseren van menselijke potentie en het erkennen van menselijke kwetsbaarheid?
  • Hoe gaan we om met het spanningsveld tussen de speelruimte voor human flourishing en moreel actorschap, en bepaaldheid door sociale, culturele en politieke structuren?

Drie thema's

In het onderzoeksprogramma staan drie thema's centraal. Zij worden hieronder kort omschreven. De thema’s komen terug in het onderzoek dat wordt uitgevoerd en ontwikkeld door onze leerstoelgroepen. Elke groep heeft zijn eigen accent en expertise, maar in de uitwerking van deze thema’s werken de groepen samen. 

I Zingeving: levensbeschouwing en levenskunst

Het eerste thema richt zich op onderzoek naar het humanisme als levensbeschouwing en als levenskunst. We bestuderen (de geschiedenis van) het humanisme als een open en anti-dogmatische levensbeschouwing waarin waarden als vrijheid, verantwoordelijkheid en rechtvaardigheid centraal staan. Het bevat filosofisch onderzoek naar vragen over zingeving in een globaliserende wereld, en kijkt bijvoorbeeld naar de verhouding tussen humanisme, seculariteit en religie.

Het onderzoek naar levenskunst gaat over de sociale en existentiële vragen waarmee mensen tijdens hun levensloop te maken krijgen. Hoe gaan ze om met kwetsbaarheden en tegenslagen, en welke rol spelen beelden en verhalen? Ook wordt onderzoek gedaan naar zorgrelaties en de kwaliteit van de zorg. We kijken niet alleen wat nuttig en efficiënt is, maar onderzoeken vooral de morele aspecten van zorg. Wat maakt zorg tot ‘goede’ zorg die aansluit bij de behoeften van kwetsbare mensen en hun naasten? Bijzondere aandacht krijgt onderzoek naar goed ouder worden en de zorg rond het levenseinde.


Het onderzoek betreft met name:

  • de grondslagen van humanisme en Humanistiek 
  • de rol van levensbeschouwing in de 21ste eeuw
  • goed ouder worden en betekenisvolle zorg rond het levenseinde 
  • social imaginaries en esthetiek 

II Humanisering van de samenleving

Wanneer zijn mensen geneigd om zich voor anderen of het algemeen belang in te zetten? Hoe kan onderwijs bevorderen dat mensen floreren en zich tot volwaardig burger ontwikkelen? Wat is goed werk in zorg, welzijn, onderwijs of bij de politie, en hoe kan dat in moeilijke omstandigheden bevorderd worden? Het tweede thema draait om de vraag wat een samenleving humaner kan maken, en hoe organisaties, instituties en individuen hier aan kunnen bijdragen.

Het onderzoek betreft met name:

  • morele, politieke en burgerschapseducatie 
  • institutionele condities voor een waardige, humane samenleving
  • democratische professionaliteit en professionele ontwikkeling
  • de grondslagen en praktijken van ethisch handelen in zorg, welzijn en onderwijs
  • zorgethiek en waardigheid

III Humanistische geestelijke verzorging

Het derde thema richt zich op nieuwe en bestaande praktijken van levensbegeleiding en de eigentijdse existentiële en morele vragen die hierin aan de orde zijn. Het gaat om grenservaringen en transities in het leven en de kleine en grote vragen die hiermee gepaard gaan. Hierbij is veel aandacht voor het maatschappelijke landschap en de tijdgeest waarin dit soort vragen zich manifesteren. 

Belanghebbenden uit de praktijk zijn actief betrokken in het onderzoek en het onderzoek kan ook een veranderdoel dienen. Centraal staat de empirische onderbouwing van geestelijke verzorging. Bovendien is er een theoretische focus op de rol van (post)seculiere geestelijke verzorging in een plurale samenleving. Hierbij spelen begrippen als zingeving, humanisering, humanistische inspiratiebronnen, morele ruimte en morele weerbaarheid een grote rol. 

Het onderzoek betreft met name: 

  • onderzoek naar professionaliteit, processen, methodieken en uitkomsten rondom zingeving en zelfontwikkeling in praktijken van humanistische geestelijke verzorging 
  • onderzoek naar moral distress, moral injury en moral resilience in praktijken van geestelijke verzorging 
  • de kritische reflectie vanuit een politiek-maatschappelijke, zorgethische en/of cultuurfilosofische lens op ontwikkelingen die gaande zijn in de existentiële en morele ruimte, die ondersteunend is voor het onderzoek naar nieuwe betekenissen en praktijken van humanistisch geestelijke verzorging 
  • ontwikkeling van onderzoeksmethodologie voor onderzoek in geestelijke verzorgingspraktijken