Cookies

Deze website maakt gebruik van cookies. Wij verzoeken u om cookies te accepteren. Meer info

ZonMw Parel voor onderzoek naar mantelzorgers met migratie achtergrond


15 april 2024

In 'Taking Care of Caregivers' komen onderzoek en praktijk samen


Het project Taking Care of Caregivers ondersteunt mantelzorgers met een migratieachtergrond en stimuleert gedeelde zorg. Het project, uitgevoerd door maatschappelijke partners Pharos, NOOM, en MantelzorgNL, in samenwerking met de Universiteit voor Humanistiek, kreeg maandag een Parel uitgereikt van ZonMw vanwege de succesvolle manier waarop onderzoek en praktijk met elkaar worden verbonden. UvH-hoogleraar Evelien Tonkens: "Fantastisch dat we direct instrumenten konden ontwikkelen voor de praktijk".  


"De groep migranten met dementie groeit. En bij deze groep ligt de zorg vaak op de schouders van 1 mantelzorger. Over het delen van zorg wordt weinig gesproken, niet met andere familieleden en niet met zorgprofessionals. Hulpverleners vinden het soms zelf ook lastig om het gesprek met de familie aan te gaan. Mantelzorgers kunnen hierdoor overbelast raken." Mijke Elbers van MantelzorgNL zet de aanleiding van Taking Care of Caregivers helder uiteen. 


Met de Parel geeft ZonMw extra aandacht aan een projectresultaat. Het project Taking Care of Caregivers ondersteunt mantelzorgers met een migratieachtergrond en stimuleert een betere samenwerking tussen informele en formele zorg. Door het bespreekbaar maken van het delen van zorg, kan overbelasting van mantelzorgers voorkomen worden.  

Bespreekbaar maken

Het bespreekbaar maken is erg belangrijk om overbelasting van de mantelzorgers te voorkomen, zegt hoogleraar Evelien Tonkens van de Universiteit voor Humanistiek en een van de initiatiefnemers van het project. Ze doet al langer onderzoek naar de mantelzorgers met een migratieachtergrond. "Niet praten over taakverdeling met andere gezinsleden en weinig gebruik maken van professionele ondersteuning zijn factoren die zorgen voor overbelasting." Samen met Sawitri Saharso begeleidde Evelien Tonkens het promotieonderzoek van Menal Ahmad, waarin de problemen van mantelzorgers met een migratieachtergrond centraal stonden.


Er zijn, zo blijkt uit het onderzoek, verschillende redenen waarom het zorggebruik van deze mantelzorgers achterblijft. Tonkens: "Als je lang voor een dierbare zorgt ontstaat na verloop van tijd een gevoel van trots. Trots dat je deze taken allemaal op je neemt, naast alle andere dingen die verwacht worden. En soms morele superioriteit ten opzichte van familieleden die minder of niets doen. Die trots en morele superioriteit worden deel van je identiteit, en maken het delen van de zorg moeilijker." Daarnaast werkt de Nederlandse hulpverlening vraag gestuurd, waardoor hulpverleners kunnen denken dat waar geen vraag gesteld wordt, ook geen nood is.


Voor goede zorg is het volgens Tonkens belangrijk dat hulpverleners het gesprek aangaan over deze thema’s. Met kennis uit het onderzoek zijn er praktische tools ontwikkeld om zowel de mantelzorger als de hulpverlener beter te ondersteunen en het gesprek te stimuleren. Een open houding, oprechte nieuwsgierigheid, cultuursensitiviteit en erkenning van de mantelzorger kunnen helpen om dit gesprek op gang te brengen. 

Ontwikkeling van een toolkit

Vanuit het project Taking Care of Caregivers zijn verschillende praktische instrumenten ontwikkeld om dit goede gesprek te voeren. De instrumenten richten zich zowel op de mantelzorgers zelf als zorgprofessionals. De omvangrijke toolkit is beschikbaar op de website van Pharos en bestaat uit onder meer een podcast, verhalen uit de praktijk, een webpagina en een e-learning voor professionals.

Samenwerking tussen onderzoek en praktijk 

Bijzonder aan dit Parel-project is de samenwerking tussen Pharos, expertisecentrum gezondheidsverschillen, MantelzorgNL, NOOM en de Universiteit voor Humanistiek. Alle inzichten vanuit het onderzoek zijn hierdoor direct meegenomen in het ontwikkelen van instrumenten in de zorg bij mantelzorgers met een migratieachtergrond. Evelien Tonkens benadrukt dat Pharos als projectleider alle partijen en expertises met elkaar heeft verbonden "Het is fantastisch dat we met dit project ook direct instrumenten konden ontwikkelen voor de praktijk. Iedereen had eigen taken en doelen, meer onderzoeks- of meer praktijkgericht, en ging daar ook voor."

Actieve betrokkenheid mantelzorgers zelf

Mantelzorgers zijn ook actief bij het project betrokken en gehoord, benadrukt Jeanny Vreeswijk- Manusiwa, gedurende het project werkzaam bij NOOM. Hard nodig, vindt zij.  De stem van deze mantelzorger wordt vaak niet gehoord. "Maar je kunt geen onderzoek doen naar omstandigheden en gedragingen van mensen, zonder hen er zelf bij te betrekken." 


Met hulp van de photovoice-methode legden deelnemers hun leven vast en gaven op die manier onderzoekers letterlijk een inkijkje in hun leven. "De reacties zijn erg positief: mensen voelen zich echt gezien en gehoord." Chinese, Marokkaanse, Molukse en Turkse mantelzorgers zijn via MantelzorgNL actief bij het project betrokken. Mijke Elbers: "Met filmpjes en verhalen delen we de ervaringen en perspectieven van deze mantelzorgers. Zij staan toch centraal in dit onderzoek. Uiteindelijk zijn de tools voor hen ontwikkeld."


Bron: ZonMw.

Fotograaf: Valerie Kuypers

Promotie onderzoek 

In november 2022 promoveerde Menal Ahmad aan de Universiteit voor Humanistiek op het proefschrift Dementia care in families with a migration background: Dealing with gendered and cultural obstacles to shared care.

Lees hierover en download het proefschrift:
Hoe help je mantelzorgers met een migratieachtergrond om zorg te delen?

Het project Taking Care of Caregivers ondersteunt mantelzorgers met een migratieachtergrond en stimuleert gedeelde zorg. Het project, uitgevoerd door maatschappelijke partners Pharos, NOOM, en MantelzorgNL, in samenwerking met de Universiteit voor Humanistiek, kreeg maandag een Parel uitgereikt van ZonMw

Pagina delen