Kenniswerkplaats Zingeving en Geestelijke verzorging 1

Deze kenniswerkplaats is gericht op het samenbrengen en ontwikkelen van kennis over zingeving, het professionaliseren van geestelijke verzorging thuis (GV Thuis) en de zorg voor zingeving in de eerstelijnszorg en het sociaal domein (ZvZ Thuis). Het project wordt gefinancierd met de hulp van het ZonMw- programma Zingeving en Geestelijke verzorging.

De Kenniswerkplaats Zingeving en Geestelijke Verzorging 1 richtte zich op vier activiteiten: 

• het opbouwen van een kennisinfrastructuur
• kennisontwikkeling op specifieke thematieken in leernetwerken 
• het uitvoeren van effectonderzoek in GV Thuis en overkoepelend onderzoek binnen ZvZ Thuis
• doorontwikkeling van expertise in eerstelijnszorg en sociaal domein

Hiertoe werden de kennis en ervaring van allerlei relevante partijen samengebracht. Onderzoekers, professionals en cliënten werken samen in de ontwikkeling van kennis voor onderwijs en de beroepspraktijk. Dit is van grote meerwaarde voor het in ontwikkeling zijnde veld van zingeving en geestelijke verzorging in de thuissituatie. 

Achtergrond

De Universiteit voor Humanistiek startte op 1 oktober 2021 samen met de Rijksuniversiteit Groningen, de Protestantse Theologische Universiteit en 12 andere maatschappelijke en wetenschappelijke partners, met een landelijke Kenniswerkplaats Zingeving en Geestelijke Verzorging 1. Per 1 oktober 2022 werd de Kenniswerkplaats uitgebreid met Zorg voor Zingeving Thuis en sloten nog zeven nieuwe partners aan: project Kenniswerkplaats Zorg voor Zingeving 2. In 2025 kreeg het traject een vervolg in een derde project: Kenniswerkplaats Zingeving en Geestelijke Verzorging 3.

Kennisinfrastructuur

Via de Kenniswerkplaats wordt de samenwerking tussen opleidings-, onderzoeks- en praktijkorganisaties rondom zingeving en geestelijke verzorging versterkt. In dit eerste traject stelden de verschillende deelnemende organisaties samen een onderzoeksagenda op voor de geestelijke verzorging thuis, en ook voor andere professies die zorg bieden voor zingeving in de eerste lijn en het sociaal domein. Tegelijk werd gewerkt aan een centrale vindplaats voor diverse soorten kennis.  

Leergemeenschap

De leergemeenschap in dit eerste traject bestond uit 16 leernetwerken die kennis en praktijken ontwikkelden rondom een thema dat relevant is voor de geestelijke verzorging thuis. De onderwerpen van de leernetwerken zijn: 

• mensen met een verstandelijke beperking die zelfstandig in de wijk wonen; 
• morele nood bij veteranen; 
• interprofessionele samenwerking; 
• geestelijke verzorging in het aardbevingsgebied Groningen; 
• levensbeschouwelijke diversiteit en interlevensbeschouwelijke GV; 
• hoop bij mensen met een chronische lichamelijke of psychiatrische aandoening; 
• kinderpalliatieve zorg; 
• laaggeletterdheid en armoede; 
• interprofessionele zingevingszorg;
• dak- en thuislozen met justitiële documentatie;
• dementiezorg;
• zinvolle wachttijd;
• zorg voor zin in inloophuizen;
• zorg voor zingeving voor mensen met migratieachtergrond;
• studenten en jonge professionals;
• jongeren in Limburg en Noord-Brabant.

Effectonderzoek GV Thuis

Het effectonderzoek in dit eerste traject richtte zich op doelen, behoeften, werkwijze en uitkomsten van geestelijke verzorging in de thuissituatie. Er werd gebruik gemaakt van bestaande data uit onderzoek naar geestelijke verzorging thuis en uit gegevens uit de leernetwerken, om behoeften van cliënten, interventies van geestelijk verzorgers en uitkomsten daarvan beter in kaart te brengen. Dit alles draagt bij aan meer inzicht in de praktijken van de geestelijke verzorging thuis en de opbrengsten daarvan voor de cliënten en de samenleving. 

Onderzoek Zorg voor Zingeving

Het overkoepelend onderzoek in de uitbreiding van de Kenniswerkplaats bevond zich rond drie lijnen: zingevingsbehoeften, differentiatie en expertiseontwikkeling.

Brancheprojecten

De brancheprojecten waren gericht op (door-)ontwikkeling van expertise op het gebied van zingeving in zorg en welzijn. Dit waren projecten voor zeven beroepsgroepen, gericht op Zorg voor Zingeving in de thuissituatie. In ieder brancheproject werkten beroepsverenigingen, praktijkinstellingen, kennisinstellingen en cliëntvertegenwoordigers samen aan drie onderdelen:  

• een behoefteonderzoek rondom zingeving onder cliënten/patiënten en professionals
• een kennissynthese
• de (door)ontwikkeling van een onderwijsmodule

Onderzoekers

• Prof. dr. Gaby Jacobs (projectleider en penvoerder), hoogleraar Geestelijke Verzorging, Universiteit voor Humanistiek
• Prof. dr. J.K. Muthert, adjunct hoogleraar, Rijksuniversiteit Groningen
• Dr. H.J. Olsman, universitair hoofddocent, Protestantse Theologische Universiteit
• Dr. C. Schuhmann,  universitair docent, Universiteit voor Humanistiek
• Dr. A. Visser-Nieraeth, universitair docent, Rijksuniversiteit Groningen
• Ir. V. Vaarten, innovatie en ontwikkeling WMO Radar
• Jorika Baarda, projectmanager Universiteit voor Humanistiek

Partners

• Universiteiten: Protestantse Theologische Universiteit, Radboud Universiteit, Rijksuniversiteit Groningen, Tilburg University, Universiteit voor Humanistiek (penvoerder), Vrije Universiteit Amsterdam
• UMC’s: Leids Universitair Medisch Centrum, Radboud UMC, UMC Utrecht
• Hogescholen: Fontys Hogeschool, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool VIAA, Hogeschool Windesheim
• Beroepsverenigingen: Vereniging van Geestelijk VerZorgers (VGVZ), V&VN, Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV)
• Praktijkorganisaties in zorg en welzijn: Centrum voor Levensvragen Amsterdam-Diemen (NPZA), Gezondheidscentrum evinas, Jeugdhulp Friesland, ’t PGCJ, Projectgroep GV Thuis/Agora, WMO Radar

(Mede)financiering

ZonMw, programma Zingeving en Geestelijke verzorging.

Zie ook

• Website Kenniswerkplaats Zingeving
• LinkedIn-pagina van de Kenniswerkplaats
• ZonMw-programma Zingeving en Geestelijke Verzorging
• Kenniswerkplaats Zorg voor Zingeving 2 (vervolg)
• Kenniswerkplaats Zingeving en Geestelijke Verzorging 3 (vervolg)

Kennisplein Zingeving

Inmiddels worden kennis en opbrengsten uit de Kenniswerkplaats gedeeld en verder ontwikkeld via het Kennisplein Zingeving. Dit is de digitale ontwikkelplek voor professionals uit praktijk, onderwijs en onderzoek op het gebied van zingeving en geestelijke verzorging in de thuissituatie. Op het Kennisplein vind je onder andere kennis en materialen, praktijkvoorbeelden, actuele ontwikkelingen en bijeenkomsten. Ook kunnen professionals er vragen stellen, ervaringen uitwisselen en met elkaar samenwerken. Zo draagt het Kennisplein bij aan het duurzaam beschikbaar maken, delen en verder ontwikkelen van kennis rond zingeving en geestelijke verzorging. Bekijk het Kennisplein via kennispleinzingeving.nl.

Contact

info@kenniswerkplaatszingeving.nl