In memoriam: prof. dr. Adri Smaling (1943-2026)

Op 9 augustus 2026 overleed onze oud-collega prof. dr. Adri Smaling (1943). Hij was sinds 1990 aan de UvH verbonden als UHD Wetenschapstheorie, Methodologie en Onderzoeksleer. In het laatste jaar van zijn aanstelling werd hij, vanwege zijn grote wetenschappelijke verdiensten voor de UvH, persoonlijk hoogleraar. In 2008 ging hij met emeritaat, en hield hij een rede die zowel zijn oratie als zijn afscheidscollege was: Dialoog en empathie in de methodologie.

Deze drie woorden – dialoog, empathie en methodologie – markeren kenmerkend de focus van Adri’s werk. Al zouden daar levensbeschouwing en zingeving aan moeten worden toegevoegd als even belangrijk. Kern van Adri’s methodologische benadering is het zich verplaatsen van de onderzoeker in de ander. Hij had daarvoor zelf een scherp empathisch gevoel en een dialogisch DNA. “He could read the room”, werd tijdens de uitvaart op 18 augustus jl. over hem gezegd.

Wetenschappelijk breed georiënteerd

Adri heeft substantieel bijgedragen aan de theoretische articulatie van zingeving en levensbeschouwing – van groot belang voor de UvH en daarbuiten. Hij publiceerde daarover, naast internationale artikelen, o.a. in het boek Waarvoor je leeft (2010), dat hij samen met Hans Alma redigeerde. Bij zijn emeritaat werd hem door zijn collega’s een liber amicorum aangeboden: Deugden van de humanistiek: Kwaliteiten en valkuilen van wetenschap met een menselijk gezicht (Joachim Duyndam, Hans Alma & Ilja Maso, red.)

Adri was wetenschappelijk breed georiënteerd. Opgeleid als psycholoog, promoveerde hij in 1987 op een studie naar objectiviteit in kwalitatief onderzoek. Maar behalve zijn specialisme in kwalitatief empirisch onderzoek – getuige zijn rol in het onderzoeksnetwerk KWALON – was hij bijvoorbeeld ook goed thuis in de hermeneutische traditie in de filosofie.

Een melancholische ziel

Als persoon was Adri een beminnelijk mens: rustig, bedachtzaam, geen kapsones, en altijd oog voor anderen. Met als keerzijde dat hij zichzelf soms leek weg te cijferen. Het meest opvallend aan Adri was zijn grote dosis humor, waarmee hij graag strooide en lichtheid kon brengen in talloze taaie conflictueuze situaties. Dat achter zijn humor een melancholische ziel huisde was bij minder mensen bekend.

Wij zijn Adri dankbaar voor alles wat hij voor de UvH heeft betekend.