Genderdynamiek door de lens van geloofwaardig leiderschap

Bepaalde kenmerken van geloofwaardig leiderschapsgedrag komen meer voor bij vrouwelijke leidinggevenden en andere meer bij mannelijke. Dit nam Cobi Wattez waar tijdens uniek kwalitatief onderzoek naar geloofwaardig leiderschap bij twee organisaties: Defensie en Protestante Kerk Nederland. Op 19 maart verdedigde zij aan de Universiteit voor Humanistiek haar proefschrift Waarnemen wat ongezien blijft – emergente masculiene en feminiene patronen in leiderschapsgedrag.

Meer dan 30 jaar adviseerde arbeids- en organisatiepsycholoog Cobi Wattez managementteams, raden van bestuur, teamleiders en individuen over arbeidspsychologische vraagstukken. Ze miste de vrouwelijke kant in leiderschapsculturen en zag om die reden veel vrouwen in de top vertrekken. In al die jaren kwam inzicht in de dynamiek van genderdiversiteit in leiderschap nauwelijks dichterbij. Recente studies laten bovendien stagnatie zien. Wattez wilde daarom opnieuw naar leiderschap en gender kijken, met aandacht voor hoe mensen dit waarnemen en wat iemand geloofwaardig maakt.

Geloofwaardig

Eerst onderzocht Wattez of de invalshoek van geloofwaardig leiderschap iets zou opleveren; of er dan inderdaad verschillen zijn tussen mannelijke en vrouwelijke benaderingen. Daarom voerde ze vier diepte-interviews met ervaren mannelijke en vrouwelijke bestuurders met de vraag: Hoe gedraagt een geloofwaardig leider zich volgens jou? Dat leverde voldoende aanknopingspunten op om haar studie te vervolgen met uniek empirisch onderzoek.

Ze observeerde leiderschapsgedrag bij twee organisaties uit de Nederlandse non profit sector: Defensie en de Protestante Kerk Nederland. Ze maakte audiovideo-opnamen tijdens vergaderingen in een aantal teams en vroeg zich af: Hoe spelen genderspecifieke interacties tussen leidinggevenden en medewerkers een rol bij het ontstaan van geloofwaardig leiderschap?

Eerste beweging

Op basis van 1002 geanalyseerde observaties concludeert Wattez dat er inderdaad tevoorschijn komende mannelijke en vrouwelijke patronen waarneembaar zijn, waarbij de primaire focus verschilt. Zo is in een relatie met de werknemer de primaire focus in een vrouwelijk patroon het ophalen van de betekenis bij mensen, terwijl de primaire focus van een mannelijk patroon begint bij de eigen betekenis. Elk patroon en bijbehorende primaire focus heeft zijn eigen kracht en zwakte, en kent het risico van gemankeerd of verkeerd begrepen leiderschap. Haar aanbeveling voor de toekomst is dan ook: leiderschap dat beide gedragspatronen combineert.