collegereeks voorjaar 2013

11 maart 2013

prof. dr. Gerty Lensvelt: Vertrouwen in de toekomst


We leven in een tijd die helemaal op hol lijkt te zijn geslagen. Het ene schandaal buitelt over het andere. Het is crisis, we horen aan alle kanten dat het slecht gaat met de maatschappij. Zelfs goede mensen lijken slechte dingen te doen. Dat is soms genoeg om het vertrouwen dat het mogelijk is een humane samenleving te creëren, even te verliezen.

Vertrouwen hebben in de toekomst is vertrouwen hebben in individuele mensen. Wat humanistiek 3.0 is en hoe deze wetenschap  vol vertrouwen denkt bij te kunnen dragen aan een zinvol leven in een humane samenleving, daarover vertelt prof. Gerty Lensvelt-Mulders u tijdens deze bijeenkomst.  

 

8 april 2013

dr. Laurens ten KateWaarom is seculariteit niet neutraal en niet universeel? Over de complexe relatie tussen humanisme en religie


De humanist Paul Cliteur presenteert in zijn recente The Secular Outlook (2010) een typisch 'orthodoxe' visie op seculariteit. Hij tracht dit begrip te beperken tot een levensbeschouwelijk-neutrale en rationele discussie. De godsdienst beschouwt hij als de eeuwige 'ander' van het seculiere. Godsdienst is volgens hem iets plaatselijks en tijdelijks, en seculariteit universeel.

In dit college gaan we in dialoog met twee vernieuwende denkers over seculariteit en religie: Charles Taylor en Jean-Luc Nancy. Zij staan een geheel andere visie op seculariteit voor dan die van Cliteur. Zijn ze daarmee ook minder 'humanist'? Of moeten we ons begrip van humanisme langzamerhand 'herijken'? Dr. Laurens ten Kate duikt dieper in de geschiedenis van de westerse cultuur, en zal een visie op humanisme verdedigen waarin de complexe verstrengeling tussen seculiere en religieuze sporen centraal staat.

 

13 mei 2013

dr. Christa Anbeek: De berg van de ziel. Over omgaan met verlies.


Samen met Ada de Jong schreef Christa Anbeek het boek De berg van de ziel. Als iemand weet wat kwetsbaar leven is, zijn het deze beide auteurs wel. In de zomervakantie van 2008 verongelukten de Jongs man en drie kinderen. Er volgden dagen, weken, maanden en jaren met voortdurend de vraag: hoe verder, nu alles volkomen anders is? Ook Christa Anbeek, auteur van Overlevingskunst, heeft een dergelijk groot verlies meegemaakt: het plotselinge overlijden van haar partner en het verlies op jonge leeftijd van haar ouders en broer in één jaar.

De ervaringen van beiden vormen de basis van De berg van de ziel, waarin ze belangrijke levensvragen aftasten, zoals: hoe vind je een weg als alles afgebroken is? Hoe ontdek je jezelf opnieuw? Hoe stijg je boven jezelf en je verdriet uit? Welke verantwoordelijkheden dienen zich aan als je ervan doordrongen bent hoe kwetsbaar leven is? De auteurs ontlenen deze 'oervragen' aan de theologie, maar beantwoorden ze op hoogst persoonlijke wijze.

 

10 juni 2013

prof. dr. Joep DohmenNaar een nieuwe cultuur van het zelf


De afgelopen decennia is de westerse cultuur in een nieuwe fase terechtgekomen. De invloed van traditie, religie en moraal is door de opkomst van de markt, media, weten­schap en techniek verregaand teruggedrongen. De klassieke gemeenschaps­vormen zijn vervangen door een ’improvi­satie­-maat­schappij’ (Boutellier), waarin mensen systematisch geïndividu­ali­seerd worden en elk individu geacht wordt een eigen levensstijl te voeren. Vooraanstaande sociologen en filosofen als Zygmunt Bauman, Ulrich Beck, Anthony Giddens, Jürgen Habermas en Charles Taylor spreken dan ook over ‘de posttraditionele’ of ‘de seculiere samenleving’.

Als gevolg van deze ontwikkelingen wordt de inrichting van het persoonlijke leven momenteel bepaald door een complexe set van discoursen: een ideologie van keuzevrijheid; een juridisch discours van rechten en plich­ten; een wetenschap­pelijk (medisch, biologisch, sociaal- wetenschappelijk) discours; en een markt­discours van commercialise­ring.

Hoe kunnen we ons een eigen houding verwerven in deze hachelijke context? Volgens Joep Dohmen missen we een radicale tegencultuur in de vorm van een moraal van levenskunst of bestaansethiek. Hij zal in dit college ingaan op de laatmoderne samenleving, de rol van levenskunst, wat precies een levenshouding is en hoe men zich een eigen houding kan verwerven.