Cookies

Deze website maakt gebruik van cookies. Wij verzoeken u cookies te accepteren. Meer info

Naar de inhoud

Zingeving & Professie

Kromme Nieuwegracht 29, 3512 HD, Utrecht

030 239 0100 (di t/m vrij)

zingevingenprofessie@uvh.nl

Praktijkcentrum Zingeving & Professie Over ons Blog Eerst sensibiliteit, dan reflectie

Eerst sensibiliteit, dan reflectie

Een filosofie over ‘zin-tuigelijkheid’

Door Ruud Kaulingfreks, universitair hoofddocent organisatietheorie


 

Ons bewustzijn is niet alleen intellect. We zijn geen denkmachines die alles strikt rationeel en afgewogen beslissen en op die manier ons handelen leiden. We hebben ook andere vermogens die ons in staat stellen te handelen en inzicht geven in de wereld en onszelf. Hoewel het vanzelfsprekend is dat wij emoties, impulsen, empathie, gevoelens, intuïties, enz. hebben, houden we er weinig rekening mee in het dagelijks discours, en zeker niet in organisaties. Ze zijn er wel maar we geven ze geen stem.

 

Toch kan het denken niet zonder het sensibele. Het denken wordt er zelfs door gestuurd en tot activiteit aangezet. Want we denken niet zomaar wat, maar we denken op grond van een constatering dat het zinvol is. Aan de basis van iedere reflectie ligt een vermoeden of gevoel dat het zinvol is erop te reflecteren. Het denken wordt geleid door zin. Zin geeft er een intensiteit aan en verleent er een noodzakelijkheid aan. Het moet gedacht worden. Deze zin of betekenis komt van buiten het denken. Ze manifesteert zich als een vaag gevoel dat ons grijpt en stuurt. Een ingeving, een emotie, een empathie, een opmerking zetten mijn denken in beweging en leiden het in een bepaalde richting. Het denken heeft iets nodig opdat het betekenis krijgt en waardevol wordt. Die betekenis raakt ons, dient zich aan en vertaalt zich in gedachten en reflecties.

 

Zin komt op als een sensibiliteit. We worden doordrongen door zin. Sensibiliteit is het open staan voor iets, is je laten raken en op een merkwaardige manier alert zijn op wat zich aandient. Sensibiliteit is het vermogen om ons open te stellen voor iets wat als een bries ons raakt. Bijna op de huid, omdat we er ontvankelijk voor zijn. Daarvan getuigen we in ons denken en zetten we het om in argumenten. Het gaat hier om een zintuiglijkheid die voorafgaat aan de reflectie. Reflectie is precies dat: ze reflecteert, geeft weer, weerkaatst wat de sensibiliteit aandraagt.

 

Het sensibele is ook het zintuiglijke en hier is wederom de letterlijke betekenis van het woord van belang. Het gaat om het instrument van zin. Een tuig is een oud woord voor gereedschap, instrument of ‘al wat nodig is voor het verrichten van een bepaalde handeling of bezigheid’ zoals het woordenboek der Nederlandse taal ook aangeeft.  Zintuigelijk heeft betrekking op zin. Het waarnemen dat de zintuigen doen is altijd een selectie op basis van betekenis. We nemen nl alleen waar wat van betekenis is, de rest zien we of horen we niet. Zin komt via de zin-tuigen tot ons. Dat kan alleen als we sensibel zijn, als we onze zin-tuigen openstellen om te vernemen, om het toe te laten.

 

Maar zin heeft een taal nodig om te verankeren, om een vorm te krijgen. Alleen het zintuiglijke laat zin vervliegen. We moeten erover reflecteren en vormgeven in een taal van het bewustzijn. We moeten het vast kunnen houden in een herkenbare reflectie opdat we kunnen handelen. Het denken heeft de zintuigen nodig en de zintuigen hebben het denken nodig.

 

Hiervoor zouden we onze zin-tuigen moeten trainen en sensibiliteit aanwakkeren. We zouden aandacht moeten besteden aan de intensiteit van het denken en de grond waarop we reflecteren. Bewust zijn dat reflectie precies dat is wat zin-tuigelijk tot ons komt. Oefenen om naar de zintuigen te luisteren en te denken vanuit het zintuiglijke.




Ruud Kaulingfreks houdt zich bezig met organisatie ontwikkeling, strategisch management, innovatie, esthetica en kritische organisatiestudies. Via Z&P doceert hij in het programma Zingeving en Macht in Organisaties, Kritische Organisatiefilosofie, en is hij momenteel samen met Hans Alma een programma rond sensibiliteit aan het ontwikkelen. Meer informatie over zijn achtergrond en onderzoek vindt u hier