Deze website maakt gebruik van cookies

Meer informatie>

Naar de inhoud

De mooiste studie is de mens
Home Onderzoek Onderzoek aan de UvH Zingeving en humanisering

Zingeving en humanisering

Humanistiek is de wetenschappelijke studie van mens, organisatie en samenleving bekeken vanuit de mogelijkheden en problemen van zingeving en humanisering en hun onderlinge samenhang. Zingeving en humanisering zijn de kernbegrippen die aan de basis van humanistische wetenschapsbeoefening liggen.


Zingeving plaatst een fenomeen zoals het menselijk bestaan in een breder verband van betekenissen. Zo is er de existentiële zingeving. Dit is een persoonlijke verhouding tot de wereld, waarbij een mens zijn eigen leven inbedt in een breder kader van samenhangende betekenissen. Zo ervaart hij doelgerichtheid, weet zich gewaardeerd, beleeft verbondenheid en transcendentie. Dit alles, samen met competentie en erkenning, leidt tot gevoelens van gemotiveerd zijn en welbevinden (cf. Smaling & Alma, 2010). Zingeving staat altijd in relatie tot andere mensen én in relatie tot religieuze, levensbeschouwelijke en culturele kaders en tradities. Bovendien is de context van belang waarbinnen zingeving plaatsvindt.


Zingeving vormt de persoonlijke identiteit, maar is ook bepalend voor maatschappelijke processen van cultuurvorming zoals de ontwikkeling van levensbeschouwingen. Omgekeerd kan een levensbeschouwing doelgerichtheid en samenhang brengen in het leven. Het kan een waarderingskader bieden en zorgen voor verbondenheid en psychisch welbevinden. Een levensbeschouwing kan de persoonlijke zingeving echter ook beperken of zelfs bedreigen. Dogmatisme en institutionalisering kunnen van een levensbeschouwing een macht maken die tegenover individuele vrijheid komt te staan.


De humanistiek onderzoekt hoe levensbeschouwelijke pluriformiteit van invloed is op levensbeschouwing als zingevingskader. Wat is de zingevende kracht van verschillende levensbeschouwelijke tradities, in het bijzonder het humanisme, en welke bijdrage kan het humanisme leveren aan interlevensbeschouwelijke dialoog? Daarbij is aandacht voor diverse humanistische stromingen en opvattingen, nu en in het verleden. Anders gezegd, existentiële zingeving wordt steeds ook als levensbeschouwelijke zingeving bestudeerd, met speciale aandacht voor de humanistische invalshoeken.


Humanisering

Humanisering is het bevorderen van de voorwaarden voor persoonlijke zingeving door rechtvaardige instituties en een duurzame wereldsamenleving (Nussbaum 2006). Het onderzoek hiernaar omvat theoretische reflectie en verheldering, maar wil ook een praktische bijdrage  leveren aan concrete humaniseringsprocessen in uiteenlopende maatschappelijke verbanden. Omdat humanisering geïnspireerd is op humanistisch gedachtegoed, gaat dit onderzoek uit van het actorperspectief. Dit betekent dat het onderzoek expliciet aandacht besteedt aan de betekenis van persoonlijke ervaringen, mogelijkheden en inspiratiebronnen.


Verbindingen

Zingeving en humanisering zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een kernvraag in het onderzoek is hoe humanisering en zingeving zich tot elkaar verhouden en wat zij aan elkaar bijdragen. Zowel op conceptueel als op praktisch niveau staan zij in een spanningsvolle verhouding tot elkaar en verwijzen voortdurend naar elkaar. De focus op humanisering leidt bijvoorbeeld tot onderzoek naar de sociale, economische en politieke voorwaarden waaronder mensen vorm kunnen geven aan een voor hen zinvol leven. Het onderzoek is ook gericht op het praktisch ondersteunen van pogingen om die voorwaarden binnen concrete institutionele contexten, zoals het bedrijfsleven of de zorg, beter te realiseren. 


Tegelijk is het zo dat mensen bij zingevingsprocessen perspectieven ontwikkelen op humanisering. Het in kaart brengen en versterken van alle bronnen van zingeving en vorming die existentiële inspiratie en levensmoed kunnen bieden en die de betrokkenheid op humaniteit kunnen voeden, is een belangrijk element van het onderzoeksprogramma. Onderwerp van onderzoek zijn opvoeding, betrokken burgerschap, normatieve professionalisering en maatschappelijk verantwoord ondernemen, zowel lokaal als mondiaal.
Bepalen wat rechtvaardig is en wat duurzaamheid inhoudt, blijft altijd aan historische omstandigheden gebonden. Wat de criteria zijn voor een goed leven, blijft afhankelijk van de tijdgeest en van de steeds verschuivende definities voor een zinvol bestaan en een humane samenleving.