Deze website maakt gebruik van cookies

Meer informatie>

Naar de inhoud

De mooiste studie is de mens
Home Onderzoek Leerstoelen Humanisme en filosofie

Humanisme en filosofie

De leerstoelgroep richt zijn aandacht op humanistische tradities, zingeving en geestelijke weerbaarheid. Tegelijk heeft het een focus op een meer concrete thematiek die in onze tijd en samenleving uiterst relevant is: de mogelijkheden en problemen van goed ouder worden. 


Vanuit humanistisch en zingevingsperspectief zijn belangrijke theoretische en praktische bijdragen mogelijk aan de persoonlijke en maatschappelijke thematiek van het ouder worden. Andersom heeft het werken met praktijken van goed ouder worden, vruchtbare invloed op theorieën over humanisme en zinervaring.

Humanistische tradities

De humanistische traditie is zo meervoudig dat er ook goed van humanistische tradities gesproken zou kunnen worden. De leerstoelgroep vat humanisme vooral op als een levensbeschouwing, een zingevingskader, waarbij de humanistische invulling van een zinvol leven een streven naar een meer humane samenleving omvat.


Humanisme staat enerzijds naast en soms tegenover andere levensbeschouwingen, anderzijds komt het ook voor als ondogmatische variant van ‘andere’, al dan niet religieuze levensbeschouwingen. Het zelf is in het humanistische mensbeeld ten diepste sociaal en gaat uit van de waardigheid, uniciteit, kwetsbaarheid en onvervangbaarheid van personen zowel geestelijk als lichamelijk. 
 

Humanisme en de humanistische beweging (en hun geschiedenis) worden door de leerstoelgroep in onderwijs en onderzoek kritisch besproken en doorgegeven. Onderzoeksresultaten en andere gezichtspunten betreffende humanisme worden met deze visie in verband gebracht. 

Zinvol leven

We vatten humanisme op als een levensbeschouwing, en een levensbeschouwing als een zingevingskader. Een zingevingskader is een samenstel van oriëntatiepunten dat ervoor zorgt dat men het leven als zinvol ervaart. Mensen moeten zelf een betekenisvolle invulling van hun leven zoeken. 


Op basis van uitgebreide literatuurstudie kan men stellen dat een zinvol leven inhoud kan krijgen via een samenstel van zeven componenten of dimensies:

  1. doelgerichtheid (‘purpose’),
  2. morele rechtvaardiging (‘moral worth’),
  3. eigenwaarde (‘self-worth’),
  4. competentie (‘efficacy, control’),
  5. begrijpelijkheid (‘comprehensibility, coherence’),
  6. verbondenheid 
  7. enthousiasme (opwinding, ‘excitement’), het tegengestelde van saaiheid, onverschilligheid en al te grote geborgenheid.

Ieder mens zal in zijn eigen situatie, levensfase en sociaal-historische en culturele context deze componenten concreet invullen en eigen accenten leggen: welke doelen? verbondenheid met wie of wat? enzovoorts. Omdat er naar zingeving, zinervaring en ‘meaning in life’ veel minder empirisch onderzoek is gedaan dan naar het deels overlappende maar toch duidelijk andere concept ‘psychological well-being’, is het belangrijk dat juist aan de UvH ‘meaning in life’ centraal staat. Wel komt de relatie tussen ‘meaning in life’ en ‘psychological well-being’ in onderwijs en onderzoek uitdrukkelijk aan de orde.