Deze website maakt gebruik van cookies

M1-HUM3: Levensbeschouwing en religie in de seculiere tijd (19-20)

Studie-
onderdeel

Levensbeschouwing en religie in de seculiere tijd: spanningen en perspectieven

Engelse titel

Worldviews and Religion in the Secular Time: tensions and perspectives

Code

M1-HUM3

Leerlijn

Levensbeschouwing

Studiejaar

Masterjaar 1

Onderwijs-
periode

III

Omvang

7,5 ECTS

Taal

Nederlands

Examinator

Dr. Abdelilah Ljamai

(Beoogde) 
docent(en)

Dr. Abdelilah Ljamai, prof. dr. Laurens ten Kate en dr. Jantine Maaskant

Leerdoelen
    Na afloop van deelname aan M1-HUM3 (Levensbeschouwing en religie in de seculiere tijd) volgens de eisen:
    1. aan de hand van contextuele analyse van teksten en bronnenkritiek weergeven hoe levensbeschouwingen (vooral humanisme, christendom en islam) zich tot de seculiere tijd verhouden (1a, 1b)
    2. theorieën over interlevensbeschouwelijke en interculturele dialoog interpreteren, kritisch analyseren en plaatsen in een sociale context (1a)
    3. door middel van gespreksvaardigheden de verworven kennis en inzichten op de praktijk toepassen (2a)
    4. de dialoog vanuit verschillende kanten belichten en kritisch reflecteren op je houding t.o.v. de ander (3a, 3b)
    5. je eigen visie op levensbeschouwelijke thema’s beargumenteren op wetenschappelijk verantwoorde wijze en hierin een positie te durven nemen (2b, 2c, 4a, 5a)

          Korte
          inhouds-
          beschrijving
           
           
           

          In dit vak onderzoeken we de spanningen tussen en de perspectieven van levensbeschouwingen (voornamelijk humanisme, christendom en islam) in de seculiere tijd. We verkennen de vele definities van levensbeschouwing en religie vanuit antropologische, godsdienstige en sociologische perspectieven. Om de brede thematiek van dit vak af te bakenen is er gekozen om te werken aan de hand van Nederlandse en internationale casussen teneinde het levensbeschouwelijke landschap van Nederland tegen de achtergrond van de globalisering te analyseren. Vijf kernbegrippen staan centraal in dit vak: ‘secularisatie’, ‘religie in de publieke sfeer’, ‘social imaginaries’, ‘interculturaliteit’ en ‘interlevensbeschouwelijke dialoog’. Deze begrippen worden geïnterpreteerd en toegepast op Nederlandse en internationale casussen.

          Naast de inhoudelijke verdieping met betrekking tot de verhoudingen tussen levensbeschouwingen wordt er aandacht besteed aan praktijksituaties: studenten leren gespreksvaardigheden aan en passen  deze toe op interlevensbeschouwelijke dialoog en interculturaliteit. Dit biedt de student de mogelijkheid de spanningen tussen levensbeschouwingen in de seculiere tijd te analyseren en beter te begrijpen. Studenten kunnen hierna overstijgend denken en communiceren met anderen. De doelstelling is dat studenten gericht zijn op het overbruggen van tegenstellingen, dialogen aangaan en mensonwaardige verhoudingen, structuren en situaties bestrijden.

          Werkvormen
           
           

          Literatuurstudie, hoorcollege, responsie en gespreksvaardigheden aan de hand van praktijksituaties. Het uitgangspunt in dit onderdeel is een koppeling van kennisoverdracht en toepassingen aan de hand van ervarend leren.

          Toetsvormen

          Schriftelijk open boek tentamen en reflectieverslag (voor het onderdeel gespreksvaardigheden). Het open boek tentamen toetst de verworven kennis en inzichten met betrekking tot collegestof en literatuur. Het formuleren van academische vraagstellingen en een eigen visie, en het zich positioneren ten opzichte van humanistische standpunten die gerelateerd zijn aan interculturaliteit en interlevensbeschouwelijke discussies staan centraal. Het reflectieverslag is gekoppeld aan het toepassen van de verworven kennis en inzicht op de praktijk door middel van geleerde gespreksvaardigheden.

          Literatuur en 
          bronnen

           Verplichte literatuur:

           

          • An-Na’im A., (2008). Islam and the secular state. Negotiating the future of shari‘a, Harvard University Press, 1-44, 45-83. 
          • Asad, T., (2003). Formations of the Secular. Christianity, Islam, Modernity, Stanford, California: Stanford University Press, 1-17, 159-180, 181-201.
          • Bartels, E., (2008). ‘Verscheidenheid en geschiedenis van moslims’, Handboek Religie in Nederland. Perspectief – overzicht – debat, Zoetermeer: Meinema, 216-227.
          • Alma, H., ‘Religie en humanisme’, Ibid, 309-323.  
          • Taylor, Ch., (2010). Een seculiere tijd, Rotterdam: Lemniscaat, 41-67, 71-150, 151-218, 219-234, 235-300. 
          • Ten Kate, L., (2016). De vreemde vrijheid. Nieuwe betekenissen van vrijzinnigheid en humanisme in de 21ste eeuw, Amsterdam: Sjibbolet. 
          • Bohm, D., (1996). ‘On communication. On dialogue’ in On Dialogue, London and New York: Routledge, 1-9. 
          • Rosenberg, M.B., (2006). ‘Met mededogen ontvangen’, in Geweldloze communicatie: Ontwapenend en doeltreffend, Rotterdam: Lemniscaat, 107-120. 
          • Abu Zayd, N., (2005). ‘De koran doordenken: Naar een humanistische hermeneutiek’,  in Joachim Duyndam, Marcel Poorthuis & Theo De Wit (red.), Humanisme en Religie. Controverses, Bruggen, Perspectieven, Delft: Eburon, 247-263. 
          • Ljamai, A., (2015). ‘Het privatiseren van religie’, in Gily Coene & Marc van Den Bossche (red.), Vrij(heid) van religie, VUBPRESS, 179-202. 
          • Bracke, S., Fadil, N., en Topolski, A., ‘Religie, de vlottende betekenaar’, Ibid, 21-44. 
          • Brems, E., en Smet, S., ‘Islamitische kledij, neutraliteit en vivre ensemble: een kritische analyse’, Ibid, 203-226.
          • Pinxten, R., ‘Vrijheid van religie in een superdiverse verstedelijkte wereld’, Ibid, 125-138. 
          • Alma, H., ‘Religie in het publieke domein. John Dewey’s democratisch ideaal tegen de achtergrond van het actuele religiedebat’, Ibid, 103-122. 
          • Alma, H.,  (2018). De kunst van samenleven. Een pleidooi voor een pluralistisch humanisme, Brussel: VUBPRESS.
          • Roels, J., (2012). Cruciale dialogen. Het dagelijks beleven van ‘creatieve wisselwerking’, Antwerpen-Apeldoorn: Garant, 57-102. 
          • Shadid, W., (1998). ‘Interculturele communicatie’ in: Penninx, R., H. Münstermann en H. Entzinger (red.): Etnische minderheden en de multiculturele samenleving, Groningen, Wolters-Noordhoff, 137-168. 
          • Jenkins, Ph., (2010). Gods werelddeel. Christendom, islam en de religieuze crisis in Europa, Nieuw Amsterdam, 373-405. 

           

          Aanbevolen literatuur:

          • Hellemans, S., (2008). ‘De januskop van religie: dialoog en confrontaties tussen wereldreligies in de moderniteit’, in Judith Frishman en Staf Hellemans (red.), Het Christendom en de wereldreligies. Dialoog en confrontatie, Uitgeverij Van Gruting, 9-28. 
          • Steenbrink, K., ‘Islam en christendom tussen de hoop van Vaticanum II en de angst voor terrorisme’, Ibid, 126-145. 
          • Cliteur, P., (2008). ‘Atheïsme’, in M. Ter Borg e.a., (red.), Handboek Religie in Nederland. Perspectief – overzicht – debat, Zoetermeer: Meinema, 324-339. 
          • Sunier, Th., ‘Turkse Islam’, Ibid, 228-238. 
          • Maclure, J., and Taylor, Ch., (2011). Secularism and Freedom of Conscience, Translated by Jane Marie Todd, Harvard university Press, 36-52.
          • Bellah, R.N., Joas, H., (red.) (2012). The Axial Age and its Consequences, Cambridge MA: Belknap Press. 
          • Derkx, P., (2011). Humanisme, zinvol leven en nooit meer ‘ouder worden’, Brussel: VUBPRESS.  
          • Ten Kate, L., (2015). ‘Sacraliteit en seculariteit. Over de complexe relatie tussen humanisme en religie’, in Gily Coene & Marc van Den Bossche (red.),  Vrij(heid) van religie, VUBPRESS, 45-83. 
          • Butler, J., Habermas, J., Taylor, Ch., West, C., (2011). The Power of Religion in the Public Sphere, New York, Chichester: Columbia University Press.
          • Derkx, P., (2005). ‘Een humanistische interpretatie van de koran’, in Joachim Duyndam, Marcel Poorthuis & Theo De Wit (red.), Humanisme en Religie. Controverses, Bruggen, Perspectieven. Delft: Eburon, 265-278. 
          • Jenkins, Ph., (2010). ‘Geloofsvernieuwing’ in Gods werelddeel. Christendom, islam en de religieuze crisis in  Europa, Nieuw Amsterdam Uitgevers, 182-219.