Naar de inhoud

Informatie - documentatie - onderzoek - archief

Kromme Nieuwegracht 29, 3512 HD, Utrecht

T (030) 239 01 64, hhc@uvh.nl
IBAN NL 25 INGB 0007 6954 53 

Humanistisch Historisch Centrum Humanisme Wat is humanisme Stromingen binnen het humanisme

Stromingen binnen het humanisme

Het humanisme is rijk geschakeerd. Er zijn drie hoofdgroepen aan te wijzen, op basis van hun basishouding tegenover godsdiensten.

  • Anti-godsdienstig of atheïstisch
  • Imitatie van of humanistisch alternatief voor godsdienst
  • Puriform humanistisch

 

Anti-godsdienstigen of atheïsten.
Sommige humanisten bestrijden alle godsdiensten, omdat ze dat bijgeloof vinden. Er is geen proefondervindelijke reden om aan te nemen dat er een god is. Als je toch meent dat er een hogere macht is die zich om de wereld bekommert, ontloop je je eigen verantwoordelijkheden. Voorbeelden van zulke humanisten zijn de vrijdenkers ('ik geloof niets alleen op gezag van anderen') en de rationalisten ('de rede en de natuurwetenschap zijn de geëigende instrumenten om de wereld te begrijpen').

 

Imitatie van of humanistisch alternatief voor godsdienst

Sommige humanistische organisaties richten zich erop een niet-godsdienstig alternatief te bieden voor de godsdiensten, bijvoorbeeld in de vorm van niet-godsdienstige plechtigheden (rituelen) bij belangrijke momenten in het menselijk leven, zoals geboorte, volwassenworden, huwelijk, overlijden. In Nederland kennen we de humanistische uitvaart begeleiding (hub), waarbij niet een dominee of een pastoor maar een humanistisch raadsman of -vrouw de begrafenis of crematie leidt. Er bestaan ook humanistische organisaties die zich 'religieus-humanistisch' noemen. (bedenk hierbij dat religie iets anders is dan godsdienst!, zie elders op deze pagina.

 

Pluriform humanisten.
Een derde groep erkent ieders recht er eigen opvattingen op na te houden (zolang die anderen niet schaden). Deze groep ziet de mogelijkheid om met andere opvattingen kennis te maken, als een verrijking: je kunt altijd wat van anderen opsteken, ook als je het niet met hen eens bent. Het Nederlandse humanisme hoort in hoofdzaak tot deze groep. Vandaar dat het Humanistisch Verbond graag debatten organiseert over onderwerpen die te maken hebben met de manier waarop mensen tegen de wereld aankijken.

 

Het verschil tussen deze drie groepen is duidelijk te maken aan de invulling die elk van hen geeft aan lessen levensbeschouwing (godsdienstles) in het onderwijs.

 

Atheïsten vinden dat godsdienstlessen op school helemaal niet thuishoren.

 

Humanisten uit de imitatie stroming vinden dat humanisten recht hebben op eigen scholen waar (alleen) humanistische levensbeschouwing gegeven wordt, zoals ook op andere scholen - katholieke, protestantse of islamietische - alleen in de eigen godsdienst onderwezen wordt.

 

De pluriform humanisten vinden dat op scholen lessen gegeven horen te worden waarin de leerlingen kennis maken met zowel meerdere godsdiensten (meervoud!) als met de humanistische levensbeschouwing. 

 

 

Een andere opzicht waarin humanistische organisaties van elkaar verschillen, is of ze zich richten op theoretische grondslagen van het humanisme, of juist op praktisch werk, of op allebei. In Nederland vind je theoretische bezinning bijvoorbeeld sterk bij het Humanistisch Verbond en de Universiteit voor Humanistiek. Daarentegen richten Humanitas en het Humanistisch Instituut voor Ontwikkelingssamenwerking (Hivos) zich veel meer op het praktisch werk, weliswaar vanuit een humanistische inspiratie, maar zonder daaraan veel woorden vuil te maken.

Home

Diensten

Organisatie

Externe links