Cookies

Deze website maakt gebruik van cookies. Wij verzoeken u cookies te accepteren. Meer info

Naar de inhoud

Informatie - documentatie - onderzoek - archief

Kromme Nieuwegracht 29, 3512 HD, Utrecht

T (030) 239 01 64, hhc@uvh.nl
IBAN NL 25 INGB 0007 6954 53 

Humanisten en de dood

Vaak wordt ons gevraagd hoe het humanisme over de dood denkt. Als je niet gelooft in een hiernamaals, is de dood dan niet verschrikkelijk?

Hierover heeft Jaap van Praag betoogd dat juist omdat de dood er is, de mens gestimuleerd kan worden om zijn leven een zinnige invulling te geven. Ook ligt er in wat de mens aan anderen nalaat een stuk vervulling (Grondslagen van het humanisme, blz. 183-184)

‘Maar erkend moet worden, dat het bestaan te allen tijde een leven naar de eigen dood toe is, waaraan elks bestaan op ieder moment onderworpen is. Alleen als een mens hiervan doordrongen is, kan hij het beleven in zijn unieke onherhaalbaarheid.

In dit licht bezien is de idee van de onsterfelijkheid niet eens zo'n bezielend perspectief als een leven zonder nood-zaak, waarin elke uitdaging tot in de eeuwigheid nog een keer beantwoord kan worden. De zin van de dood ligt in de eindigheid van het leven met zijn onvermijdelijke leed, zijn onwaardeerbare vreugden en zijn onherhaalbare ontplooiing. In die ontplooiing ervaart het zelf de betrokkenheid op iets wat dat zelf te buiten gaat: gezin, vriendenkring, werk en cultuur, waarin een duurzame vorm van leven zich kenbaar maakt. En daarin zit een stuk zingeving, zelfbestemming over de grenzen van het zelf heen,  functionaliteit in een omvattender geheel, die mensen met de eindigheid kan verzoenen, zelfs als ze hun rol maar matig hebben vervuld. Opnieuw dient zich de aanvaarding van het zelf aan, niet als een optelsom van goede en kwade eigenschappen, maar als een unieke schakel in een netwerk. Zij kan de eindigheid van het bestaan vullen met intensiteit, creativiteit en bestemming, waaraan het besef kan ontspringen niet voor niets te hebben geleefd'.

Home

Diensten

Organisatie

Externe links