Cookies

Deze website maakt gebruik van cookies. Wij verzoeken u cookies te accepteren. Meer info

Naar de inhoud

Informatie - documentatie - onderzoek - archief

Kromme Nieuwegracht 29, 3512 HD, Utrecht

T (030) 239 01 64, hhc@uvh.nl
IBAN NL 25 INGB 0007 6954 53 

Humanistisch Historisch Centrum Humanisme Voor scholieren Humanisme en godsdienst

Humanisme en godsdienst

Eerst even een belangrijke opmerking vooraf: vaak worden de woorden godsdienst en religie door elkaar gebruikt, maar ten onrechte. Religie is echt niet hetzelfde als godsdienst.

  • Godsdienst is de verering van een persoonlijke god.
  • Religie is besef van de grootsheid van de wereld waarin de mens leeft en waarmee hij verbonden is. In religies kunnen een god of goden een plaats hebben, maar noodzakelijk is dat niet.

Dat de mens centraal staat, onderscheidt het humanisme van godsdiensten. Godsdiensten gaan ervan uit dat er een hogere macht is ('God' of goden), die boven de mensen staat.

  • Die God heeft de wereld geschapen.
  • Hij (zelden Zij) is almachtig en leidt de wereld (of zou dat althans kunnen).
  • God geeft een hogere zin aan de wereld (denk aan de vraag waarom er leed is in de wereld, en waarop dan geantwoord wordt: daar heeft God een hogere bedoeling mee).
  • God zegt hoe mensen zich horen te gedragen (denk aan de Tien Geboden).

In zo'n hogere macht geloven humanisten niet. Ze willen niet zonder meer beweringen aannemen die alleen op gezag van anderen berusten - het gezag van God zelf, dominee of imam, de minister-president, de voorzitter van het Humanistisch Verbond of wie dan ook. Ze willen zelf kunnen beoordelen of iets klopt. Dit wordt wel aangeduid met de tegenstelling ‘autonoom’ - ‘heteronoom’. Autonoom:  je stelt zelf je wetten, 'dat maak ik zelf wel uit'. Heteronoom: je aanvaardt regels van een ander die gezag heeft. Humanisten denken autonoom, godsdiensten denken heteronoom.

 

Nog nooit heeft iemand wetenschappelijk met experimenten kunnen aantonen dat God bestaat. Daarom beschouwen humanisten godsdienst enkel als een geloof. Zij vinden dat iedereen vrij is om zijn eigen geloof aan te hangen, maar voor zichzelf hebben humanisten er geen behoefte aan.

 

Dat betekent niet dat humanisten niet erkennen dat er méér is tussen hemel en aarde, dat er terreinen zijn waar de mens nog weinig van afweet. Denk maar aan telepathie. Daar zijn aanwijzingen voor, en die zou je goed moeten onderzoeken. Voor het bestaan van een God of goden zien humanisten echter geen enkele concrete aanwijzing.

 

Omdat humanisten kritisch staan tegenover het klakkeloos overnemen van andermans mening enkel op gezag, zijn ze vaak behoorlijk eigenwijs. 'Er zijn geen twee humanisten die precies hetzelfde denken.' Ook over godsdienst lopen de meningen binnen het humanisme sterk uiteen.

 

Sommigen, zoals de zogeheten 'vrijdenkers' en de 'rationalisten', vinden godsdienst heel slecht en bestrijden die heftig. Zij leggen er de nadruk op dat godsdiensten in de praktijk vaak mensen beperken in hun mogelijkheden om zich als volwaardig mens te ontplooien.

 

Een grote groep ziet voor zich persoonlijk niets in godsdienst, maar onderstreept ieders goed recht om daar anders over te denken. Er zijn ook mensen die tegelijk humanist én christen, islamiet of boeddhist zijn (het gaat dan wel om heel vrijzinnige stromingen).

 

Ook bestaan er zogenoemde 'religieus-humanisten'. Zij geloven niet in een persoonlijke God, maar ervaren wel de mens als onderdeel van een ontzagwekkend kosmisch geheel, het heelal, de natuur. Anders gezegd: ze zijn niet godsdienstig, maar wel religieus (zie het begin van deze paragraaf).

Home

Diensten

Organisatie

Externe links