Cookies

Deze website maakt gebruik van cookies. Wij verzoeken u om cookies te accepteren. Meer info

Annika Smit: ‘Weerbaarheid bij politiemensen komt onder druk als identiteit en zingeving in het geding zijn’


23 juni 2022


Van politiemensen wordt veel gevraagd, ze moeten voortdurend schakelen en werken vaak onder grote druk. Hoe worden en blijven zij weerbaar? En hoe kunnen we dit onderzoeken? Donderdag 23 juni sprak bijzonder hoogleraar prof.dr. Annika Smit haar inaugurale rede uit aan de Universiteit voor Humanistiek. “Weerbaarheid komt onder druk als identiteit en zingeving in het geding zijn. Wetenschappelijk onderzoek hiernaar vraagt om zorgvuldige precisie.”


Weerbaarheid gaat over succesvol presteren in kritische omstandigheden. Die omstandigheden kunnen extreem zijn bij politiemensen en daarmee een druk leggen op hun psychische gezondheid. Annika Smit: “Politiemensen moeten voortdurend schakelen. Ze moeten doortastend kunnen optreden en zichzelf beschermen tegen de impact van ingrijpende confrontaties met burgers. Tegelijkertijd moeten ze zich voor diezelfde burgers openstellen om te bepalen hoe zij van betekenis kunnen zijn. Bovendien staan politiemensen zowel voor de opdracht om betekenisvol te handelen, als voor de opgave om zelf als mens gezond te blijven functioneren.”


Al met al een complex geheel dat zich niet eenvoudig laat onderzoeken. Want wat precies stress veroorzaakt en met welke gevolgen, is afhankelijk van iemands toestand en context. Je kunt niet simpelweg een zwart-wit onderscheid maken tussen weerbare en kwetsbare politiemensen. Wat kun je wel zeggen?

Persoonlijke waarden

Annika Smit: “Wanneer ik politiemensen nader observeer en bevraag, valt mij hun persoonlijke doelgerichtheid op. Politiemensen beoordelen hun prestaties vanuit de waarden die zij nastreven bij de politie. Het vak of de organisatie kan een bepaalde prestatie verlangen zoals adequaat navigeren of doortastend optreden, maar de politiemensen staan zelf op een heel specifieke manier in contact met de omgeving waarin zij handelen. Deze waardevolle betrokkenheid toont dat weerbaarheid ook morele aspecten omvat.”


Politiemensen zijn gevoelig voor werksituaties waarin hun waarden, identiteit of zingeving in het geding zijn, aldus Smit. “Bijvoorbeeld als een agent een agressieve burger even laat uitrazen om een moeizaam opgebouwde relatie in een achterstandswijk niet te verstoren en vervolgens hoort dat achter zijn rug om wordt beweerd dat hij niet durft door te pakken. Naast lichamelijke en psychische gezondheidsklachten, kan deze vorm van stress ook tot morele blessures leiden.”


Opvallend resultaat uit psychologisch onderzoek is dat interne organisatiestress meer impact heeft op politiemensen dan operationele stress. Smit: “Vanuit mijn ervaring als actie-onderzoeker binnen de politie vind ik het niet verwonderlijk dat men stress juist ook binnen de organisatie ervaart en soms minder op straat. Weerbaarheid komt onder druk als identiteit en zingeving in het geding zijn. Van een kwade burger kun je verwachten dat die geen begrip heeft voor je optreden, maar als het een collega betreft, kan dat grote impact hebben. Daarom kan het gebeuren dat assisteren bij een ingrijpend ongeluk op straat minder stress oplevert dan een ogenschijnlijk kleiner incident met collega’s.”

Zorgvuldig onderzoek

Hier gericht onderzoek naar doen vraagt ook iets van de onderzoeker, aldus Annika Smit. “Om beter te begrijpen wat er in het geding is, maak je als onderzoeker niet alleen gebruik van je ratio maar ook van je gevoel en intuïtie. Het is de kunst om de logica van de rede en gevoelslogica op constructieve manieren te combineren. Vanuit mijn leerstoel wil ik ook graag een bijdrage leveren aan het meer systematisch inzetten van deze logische combinaties.”


Onderzoek politie weerbaarheid. Een wetenschappelijke ontdekkingsreis, oratie Annika Smit (UvH, juni 2022).


PDF-bestandDownload oratie


Prof.dr. Annika Smit (1975) is bijzonder hoogleraar ‘Weerbaarheid bij de politie’ aan de Universiteit voor Humanistiek. De leerstoel is ingesteld door de politie. Daarnaast is ze lector aan de Politieacademie. Ze is gepromoveerd in de biologische psychologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In haar onderzoek richt Smit zich op de menselijke prestaties in het politievak, op diverse functiegebieden en niveaus (operationeel, tactisch en strategisch). Ze combineert verschillende wetenschappelijke disciplines en werkt in multidisciplinaire onderzoeksteams samen, met onderwijs, praktijk, beleid en wetenschap. 

Van politiemensen wordt veel gevraagd, ze moeten voortdurend schakelen en werken vaak onder grote druk. Hoe worden en blijven zij weerbaar? En hoe kunnen we dit onderzoeken? Donderdag 23 juni spreekt bijzonder hoogleraar prof.dr. Annika Smit haar inaugurale rede uit aan de Universiteit voor Humanistiek. “Weerbaarheid komt onder druk als identiteit en zingeving in het geding zijn. Wetenschappelijk onderzoek hiernaar vraagt om zorgvuldige precisie.”

Pagina delen