Projectbeschrijving

Goed ouder worden is iets anders dan jong blijven. De centrale vraag in het onderzoek is, wat het goede in goed ouder worden dan precies inhoudt.
Goed ouder worden, wordt van steeds groter belang. De levensverwachting in de westerse landen is immers in betrekkelijk korte tijd dermate gestegen dat veel mensen een relatief lang leven als ‘oudere’ zullen leiden.

Zinvol en waardig

‘Goed ouder worden’ gaat over de manier waarop degenen die op grond van hun leeftijd tot ‘ouderen’ zijn bestempeld, hun leven inrichten en leiden. Dit ligt niet van nature vast, maar het is een existentieel, sociaal gesitueerd proces, waarover je als mens kunt  spreken en nadenken om het tot een zinvol en waardig deel van je levensloop te maken. Het bijzondere aan de vraag naar ‘goed ouder worden’ is dat deze zich direct en onontkoombaar aandient, als mensen voor de keuze staan hoe zij (verder) willen leven. Methodische reflectie en wetenschappelijke distantie kunnen relevante inzichten bieden aan de pre-wetenschappelijke ‘leefwereld’. Daarbij kan onder meer geput worden uit humanistische tradities, die op hun beurt weer verrijkt kunnen worden met nieuwe thema’s en perspectieven.

Verbreding discours

Terwijl nog weinig is nagedacht over optimale vormen van ouder worden, wordt er wel veel gesproken over de te verwachten budgettaire gevolgen van de vergrijzing voor bijvoorbeeld de pensioenvoorzieningen en zorg. Daarbij vergelijkt men ‘ouderen’ met andere leeftijdsgroepen. Ook is er veel onderzoek naar de biologische en pathologische processen van lichamelijke veroudering. Deze discoursen over ‘ouderen’ en ‘veroudering’ hebben invloed op belangrijke voorwaarden voor goed ouder worden. Omgekeerd zou het nadenken over ‘goed ouder worden’ ook gevolgen moeten hebben voor het discours over ‘veroudering’ en de maatschappelijke inrichting van de levensloop.

De discoursen spelen op drie niveaus. Op microniveau waar het gaat om individuen en hun primaire relaties, op mesoniveau in organisaties en instituties, en op macroniveau in de organisatie van de levensloop en het politieke en maatschappelijke debat daarover.

Praktijkgericht

Het onderzoek van dit project richt zich ook op de praktijk. In de inrichting van de ouderenzorg is er een tendens om veroudering te medicaliseren. Maar er zijn mogelijk alternatieven die meer recht zouden doen aan het ‘leefwereld’-karakter van deze instellingen, zodat de vraag naar ‘goed ouder worden’ ook daar tot zijn recht kan komen.

Kritische gerontologie

‘Goed ouder worden’ kan op verschillende manieren onderzocht worden.  Het is een terrein waar humanistiek niet alleen raakt aan sociale wetenschappen en geesteswetenschappen, maar ook aan levenswetenschappen. Een terrein bovendien waaraan de universiteit een unieke bijdrage levert met haar expertise op het gebied van zingeving in existentiële vragen en humanisering waar het gaat om kritische gerontologie.

Interdisciplinair

Het onderzoeksproject 'Goed ouder worden: welzijn, zingeving en menselijke waardigheid in de levensloop' is in 2008 gestart. Het onderzoek wordt gedaan door een interdisciplinaire groep wetenschappelijk onderzoekers binnen en buiten de universiteit. In het project worden uitdrukkelijk niet alleen empirische en analytische studies verricht, maar ook normatieve en synthetische. Het project verbindt levensbeschouwelijke, wijsgerige en ethische expertise (prof.dr. Jan Baars, prof.dr. Joep Dohmen, prof.dr. Peter Derkx e.a.) met de pragmatiek van zorgmanagement en met sociaalwetenschappelijke en psychologische expertise (prof.dr. Hans M. Becker, prof.dr. Alexander J.J.A. Maas, prof.dr. Roelof Hortulanus, dr. Anja Machielse, dr. Joop Belderok, e.a.).