Burgerschap in een interculturele samenleving
Het debat over burgerschap en identiteit is aan het begin van de 21ste eeuw sterk gepolariseerd, niet alleen in Nederland en Europa, maar in de hele wereld. Angst voor culturele verschillen domineert de publieke meningsvorming, het denken en het politieke beleid. De toenemende complexiteit van de interculturele samenleving speelt een belangrijke rol in deze polarisering, die wereldwijd ingrijpt op sociale, politieke en economische processen. Deze problematiek wordt in de laatste decennia breed onderzocht, zowel in de sociaal-politieke theorievorming en de filosofie, als in het veld van educatie en in de historische wetenschappen. In Nederland draagt ook de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid aan dit onderzoek bij.
Nieuwe vormen van engagement
In het voorjaar van 2008 startte de UvH het onderzoeksproject Burgerschap in een Interculturele Samenleving. Het bestudeert de uitdagingen waarmee burgers zich geconfronteerd zien. Het plaatst de complexe processen die zich in een interculturele samenleving voltrekken in een ander perspectief. Een perspectief waarin nieuwe vormen van engagement de beleving van diverse identiteiten in gemeenschappen en pluriforme samenlevingen bepalen. Het sluit nauw aan bij actuele discussies in de humanistische beweging over het spanningsveld tussen autonomie en gemeenschap, tussen secularisme en godsdienst, en over de betekenis van het humanisme in de 21ste eeuw.
Culturele identiteit
Het onderzoek spitst zich toe op de vraag hoe burgerschap zich kan ontwikkelen in een interculturele samenleving, waar de oude, verzuilde vormen, gebaseerd op maatschappelijke scheiding van culturele – bijvoorbeeld religieuze – identiteiten, grotendeels zijn verdwenen. Het onderzoek is vooral gericht op westerse samenlevingen. maar bestudeert daarnaast in samenwerking met het Kosmopolis Institute ook de mondiale situatie. Westerse en niet-westerse problemen en perspectieven worden met elkaar vergeleken. Er wordt expliciet aandacht besteed aan de verhouding tussen modern-westerse, seculiere samenlevingen, en de religieuze denkvormen en tradities, die niet-westerse samenlevingen veelal bepalen.
De seculiere samenleving
Overigens zijn intussen ook in de westerse wereld de interculturele problemen een belangrijk deel van de interreligieuze en interlevensbeschouwelijke problematiek geworden. Met een kritische beschouwing van deze problematiek wil het onderzoek bijdragen aan een herijking van de betekenis van het seculiere.
Luister ook naar de nieuwe serie Hoorcolleges Online van deze onderzoeksgroep:
Introductie van Laurens Ten Kate: over de bange samenleving
